05 Οκτ «Το σύνδρομο του “Καλού Παιδιού”» Πώς η δυσκολία να πεις «όχι» μετατρέπεται σε κρυφό άγχος και θυμό. Αρθρογραφεί η Βέη Μαρία

«Το σύνδρομο του “Καλού Παιδιού”»

Πώς η δυσκολία να πεις «όχι» μετατρέπεται σε κρυφό άγχος και θυμό.

Είσαι πάντα εκεί για όλους. Ακούς, βοηθάς, διευκολύνεις, προσαρμόζεσαι. Αν κάποιος χρειαστεί χάρη, θα βρεις τον χρόνο —ακόμα κι αν δεν τον έχεις. Αν προκύψει μια ένταση, θα υποχωρήσεις πρώτος για να κρατήσεις τις ισορροπίες. Ποιος είναι όμως εκεί για εσένα όταν εξαντλείσαι; Και, κυρίως, πόσο ακριβά πληρώνεις τελικά το τίμημα του να είσαι το «καλό παιδί»;

Ας φέρουμε στο μυαλό μας μια γνώριμη σκηνή: Είναι Παρασκευή απόγευμα. Η εβδομάδα ήταν εξοντωτική, νιώθεις το σώμα σου να ζητά απεγνωσμένα ξεκούραση και το μόνο που λαχταράς είναι ένα ήσυχο βράδυ στο σπίτι. Ξαφνικά, χτυπάει το τηλέφωνο. Ένας φίλος ή ένας συνεργάτης σου ζητάει να τον βοηθήσεις με κάτι που απαιτεί ώρες από τον χρόνο σου. Ενώ μέσα σου κάθε κύτταρο φωνάζει «όχι, δεν αντέχω άλλο», το στόμα σου —σχεδόν μηχανικά— προφέρει τη γνώριμη πρόταση: «Ναι, φυσικά, κανένα πρόβλημα!».

Μόλις κλείσεις το τηλέφωνο, ένα σφίξιμο στο στομάχι κάνει την εμφάνιση του. Στην αρχή είναι άγχος: «Πώς θα τα προλάβω όλα;», «Γιατί υπόσχομαι πράγματα που με πιέζουν;». Όσο όμως περνάει η ώρα, το άγχος μεταλλάσσεται. Γίνεται ένας υπόγειος, βουβός θυμός. Θυμώνεις με τον άλλον που «σε εκμεταλλεύεται» ή που «δεν καταλαβαίνει πόσο κουρασμένος είσαι», αλλά κυρίως θυμώνεις με τον ίδιο σου τον εαυτό που για άλλη μια φορά δεν μπόρεσε να βάλει ένα όριο.

Αυτό είναι το κρυφό μοτίβο του People Pleasing. Η δυσκολία να πούμε «όχι» σπάνια πηγάζει από απλή ευγένεια. Συχνά είναι ένας βαθιά ριζωμένος μηχανισμός επιβίωσης. Μάθαμε από νωρίς —ίσως από την παιδική μας ηλικία— ότι για να είμαστε αποδεκτοί, αγαπητοί και «ασφαλείς», πρέπει να είμαστε χρήσιμοι, προσαρμοστικοί και να μην ενοχλούμε. Έτσι, μάθαμε να ταυτίζουμε την άρνηση με την απόρριψη.

Όταν όμως λες συνεχώς «ναι» στους άλλους, λες αναγκαστικά «όχι» στον εαυτό σου. Η καταπίεση των δικών σου αναγκών δεν εξαφανίζεται· συσσωρεύεται στο σώμα και στο μυαλό ως χρόνιο άγχος, συναισθηματική εξάντληση και πικρία.

Η θεραπευτική διαδρομή ξεκινά από μια θεμελιώδη παραδοχή: Το «όχι» σου δεν σε κάνει κακό ή σκληρό άνθρωπο. Σε κάνει ειλικρινή.Ούτε το να επιλέγεις εσένα σημαίνει ότι εγκαταλείπεις τους άλλους.

Την επόμενη φορά που θα νιώσεις την πίεση να υποχωρήσεις, δοκίμασε να χαρίσεις στον εαυτό σου λίγο χρόνο. Δεν χρειάζεται να απαντήσεις αμέσως. Μια πρόταση όπως «Θέλω πολύ να σε βοηθήσω, αλλά χρειάζομαι λίγο χρόνο να δω το πρόγραμμά μου και θα σου πω» δημιουργεί τον απαραίτητο χώρο ανάμεσα στην παρόρμηση να αρέσεις και στην ουσιαστική σου ανάγκη.

Η φροντίδα του εαυτού δεν είναι εγωισμός· είναι η προϋπόθεση για να μπορείς να σχετίζεσαι με τους άλλους με αυθεντικότητα και όχι από υποχρέωση ή φόβο.

Πόσες φορές έχεις πει «ναι» ενώ η ψυχή σου φώναζε «όχι»; Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αυτές τις γραμμές, αποθήκευσε αυτό το κείμενο ως μια μικρή υπενθύμιση ότι τα όριά, σου είναι απαραίτητα.

Βέη Μαρία, Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια